[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 9، شماره 36 - ( فصل نامة « عرفانیات در ادب فارسی» پاییز 1397 ) ::
جلد 9 شماره 36 صفحات 11-29 برگشت به فهرست نسخه ها
نمودِ عرفان (گنوس) مانوی در شاهنامۀ فردوسی
حمیدرضا اردستانی رستمی*
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران
چکیده:   (151 مشاهده)
با درنگ در شاهنامه با گونه­ای باور روبه­رو می­شویم که می­توان آن را اندیشه­های گنوسی نام نهاد. این نگرش گنوسی، تفکّری است جهانی که در سدۀ نخستین مسیحیّت رواجی چشم­گیر داشته است و در مصر، روم، اسکندریه، جنوب عراق و فرارودان گسترش یافته است و در ایران باید مانویان را نمایندۀ این گروه پنداشت که آرای آنـان در شاهنـامه راه یـافته است؛ چنان­کـه ضحّاکِ شاهنامه جنسیّتی مادینه همچون آزِ مانویان می­یابد و مارهایِ رُسته بر دوش ضحّاک نیز همان فرزندان مردمان­اند (فرزندان اشقلون و پیسوس) که بنا بر اندیشۀ مانی اساسِ اهریمنی دارند و تن آنان دربردارندۀ آز است که در پیکرۀ دو مار، بر دوش ضحّاک نمایان می­شوند و نمی­توان جلوی رشد آن­ها را گرفت. کیخسرو نیز چهره­ای گنوسی­وار دارد که در پی آشنایی با هومِ پشمینه­پوش، نه تنها پادشاهی؛ که جهان را رها می­کند و در اثر مُردنِ پیش از مرگِ واقعی، آن­گونه که مانویان معتقد بودند، زنده پیش یزدان می­رود. لهراسب نیز به سرشت اهریمنی جهان آگاه است و از همین روی، نه تنها از پادشاهی؛ که از جهان کناره می­گیرد و در آفرین­خانۀ بلخ هیکل می­بندد (مرگ عرفانی مانویان/ مُردنِ پیش از مرگ) و مـانند مار اَمّوی مانوی، در مقابل خورشید نیایش می­کند. اسکندر نیز پس از آشنایی با پزشک (گنوسیانِ بزرگ خود را پزشک می­گفتند) روی به گیاه­خواری می­آورد و از زنان دوری می­کند که این کُنش­ها، کردارهایی گنوسی (عرفانی) است.
 
واژه‌های کلیدی: گنوس، مانی، ضحّاک، آز، کیخسرو، مرگ عرفانی، لهراسب، اسکندر.
متن کامل [PDF 236 kb]   (55 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۶/۹/۹ | پذیرش: ۱۳۹۷/۹/۷ | انتشار: ۱۳۹۷/۱۰/۱۸
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA code


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Ardestani H R. نمودِ عرفان (گنوس) مانوی در شاهنامۀ فردوسی. ادبستان. 2018; 9 (36) :11-29
URL: http://erfaniyat.iauh.ac.ir/article-1-362-fa.html

اردستانی رستمی حمیدرضا. نمودِ عرفان (گنوس) مانوی در شاهنامۀ فردوسی. فصل نامه ی علمی تخصّصی زبان و ادبیّات فارسی. 1397; 9 (36) :11-29

URL: http://erfaniyat.iauh.ac.ir/article-1-362-fa.html



دوره 9، شماره 36 - ( فصل نامة « عرفانیات در ادب فارسی» پاییز 1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه عرفانیات در ادب فارسی Erfaniyat Dar Adab Farsi
Persian site map - English site map - Created in 0.05 seconds with 32 queries by YEKTAWEB 3855