fa چالش‌های شناختی در غزلیّات سعدی تخصصي Special پژوهشي Research <p align="center" dir="RTL">یکی از مقولاتی که در سروده&shy;ها بحث&shy; برانگیز است، اعتقاد سراینده به جبر و اختیار است. از آن&shy;جاکه شاعر گاهی خود را جبری معرفی می&shy;کند و گاهی قایل به اختیار است، نتیجه&shy;گیری را دشوار می&shy;کند. امروزه روان&shy;شناسان شناختی با تکیه بر سبک&shy;های اسنادی، دوگانگی تفکر شاعران را توضیح می&shy;دهند. از دید روان&shy;شناسان، آن&shy;که قایل به جبر است دارای مکان کنترل بیرونی( <span dir="LTR">External control</span> )، و آن&shy;که قایل به اختیار است، دارای مکان کنترل درونی(<span dir="LTR">Self control</span> ) است. در این جستار با استفاده از نظریه سبک&shy;های اسنادی، سروده&shy;های مبتنی بر جبرگرایی و اختیارگرایی سعدی کاویده می&shy;شود تا مکان کنترل&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ( <span dir="LTR">Locus of control</span> )سعدی آشکار شود و نه باور او به نحله کلامی خاص. سپس رابطه بین مکان کنترل و شناخت معیوب در سروده‌ها بر اساس نظریه خطای شناختی&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;(<span dir="LTR">Cognitive errors</span> ) در روان&shy;شناسی بررسی می&shy;شود. در این مقاله سعدی دارای مکان کنترل درونی تشخیص داده شده است. خطاهای شناختی موجود در ابیات نیز به دو خطای تفکر دو مقوله&shy;ای(<span dir="LTR">Thinking of the two categories</span>) و فاجعه‌سازی ( <span dir="LTR">Catastrophising</span>) محدود می&shy;شود که از آن&shy; دو با عنوان چالش&shy;های شناختی نام برده شده است.</p> <p>One of the most important factors which forms the literary content of a poem is the poet&rsquo;s cognition and views about fatalism or free will. With this approach, drawing a conclusion becomes difficult because sometimes the poet reveals himself as a fatalist and sometimes talks about free will. Nowadays, cognitive psychologists describe poet&rsquo;s dual approaches according to attributive styles. Psychologists believe that those who stick to fatalism have external control place and those with free will tendency have self control place. Saadi&rsquo;s cognitive elements in his qazals include the place of internal and external controls as well as the cognitive errors which are the results of his control. The place of everybody&rsquo;s control shows the person&rsquo;s self esteem in controlling the events or his belief in destination, chance and uncontrollable factors. Cognitive errors include erroneous beliefs and self-made rules as well as the person&rsquo;s mistakes. This study tries to prove that Saadi has his control places, and his cognitive errors have not only deviated him but have all been organized and controlled by him. Two cognitive errors which have been analyzed in this study are two-dimensional thought and tragedy creating. In a two-dimensional thought, the poet accepts his beloved with perfect love and passion; there is a perfect love without any defect. Tragedies are resulted from dual thoughts, and that means tragedy because of not having beloved. Since the two mentioned errors have been used by the poet as psychological elements, they have been named cognitive challenges in the present article.</p> سعدی, روان‌شناسی شناختی, مکان کنترل, تفکّر دو مقوله‌ای, فاجعه‌سازی Saadi, cognitive psychology, control place, two-dimensional thought, tragedy creation. 25 44 http://erfaniyat.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-77&slc_lang=fa&sid=1 Mahmood Hokm Abadi محمود حکم آبادی m.hokmabadi98@yahoo.com 1003194753284600219 1003194753284600219 Yes Safoora Kazemian صفورا کاظمیان safuraka@yahoo.com 1003194753284600220 1003194753284600220 No