fa ذکر، گنج فقر تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">بی‌هیچ شکی، حوزه‌ی عرفان و تصوّف، مهمترین حوزه در ادبیّات کلاسیک ایران است، که در آن یک حرکت درونی و باطنی به سمت جایگاه و مبدا اصلی که همان قرب الهی است، انجام ‌می‌گیرد. در مسیر حرکت، سالک با مشکلات و سختی‌های زیادی روبرو ‌می‌شود، که گاهی او را از هدف اصلی دور ‌می‌سازد. مشایخ صوفیّه مریدان خود را به &laquo;ذکر&raquo; مدام سفارش می‌کردند تا مرید به این وسیله خود را از حجاب نسیان و غفلت نجات دهد و با کمک پیر به سرمنزل مقصود برسد. ذکر گفتن همراه با آداب و رسوم خاصی بوده که سالک پس از رعایت آن‌ها زیر نظر شیخ به تلقین ذکر می<span dir="LTR">‌</span>پرداخته است.</p> <p dir="RTL">در این مقاله ضمن معرفی اجمالی عرفان و تصوّف اسلامی، به بیان جایگاه ذکر، آداب و رسوم آن، مراتب ذکر، مهم‌ترین ذکرها و... در ادبیّات صوفیّه می‌پردازیم و نظرات برخی از بزرگان و مشایخ صوفیّه را درباره‌ی ذکر نقل خواهیم کرد.</p> <p>Obviously, Gnosticism and Sufism are the most important areas in the field of classic literature of Iran in which there is an inner movement towards its original source that is close to God. In the course of movement, the follower encounters a lot of problems that sometimes take him away from the main goal. Sufism sheikhs recommended steady &quot;remembrance&quot; to their followers so that they could rescue themselves from forgetfulness and ignorance and arrive at the destination being helped by his leader. Remembering has had special ceremonies. Doing them under the supervision of sheikh, the follower has recited remembrance. In this paper, while introducing Gnosticism and Sufism in Islam briefly, we have dealt with the place of remembrance, its ceremonies, its ranks, the most important remembrance etc. in Sufism literature. Moreover, we have analyzed the points of view of some Sufism pioneers and sheikhs concerning remembrance.</p> عرفان و تصوّف, ذکر, سالک, پیر و شیخ. Gnosticism and Sufism, remembrance, follower, wise and sheikh 164 191 http://erfaniyat.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-139&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Sharifian مهدی شریفیان Drsharifian@yahoo.com 1003194753284600321 1003194753284600321 Yes Mehdi Mohammadi مهدی محمدی 1003194753284600322 1003194753284600322 No