fa ادب و سلوک عرفانی تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">منظور از ادب در عرفان و تصوّف، حفظ حدود و حریم بندگی و عدم تجاوز از آن می‌باشد. انسانی که قصد دارد راه معنوی رسیدن به خدا را بپیماید، براساس توصیه و تأکید بزرگان تصوّف و عرفان، آداب و رسومی را باید رعایت کند که از لوازم ضرور این راه است.</p> <p dir="RTL">صوفیان با توجّه به آیه‌ی شریفه‌ی &laquo; الحافظون لحدود الله&raquo; و حدیث نبوی &laquo;ادّبنی ربّی فأحسن تأدیبی&raquo; ریشه‌ی آداب سلوک را قرآن و سیره‌ی پیامبر اکرم (ص) می‌دانند. بنابراین، ضمن تعریف و تقسیم بندی، به رعایت آن هم تأکید داشته و خود نیز به آن عمل می‌نمودند. در تذکره‌ها و متون عرفانی گفتارها و رفتارهایی را می‌توان مشاهده کرد که نشان دهنده‌ی عمق توجّه مشایخ به رعایت ادب در مسیر سلوک است. عمده‌ی مطلب به جای مانده در مورد ادب صوفیانه شامل تعریف‌ها و تقسیم بندی‌های مختلف آن می‌باشد. هجویری در کشف المحجوب، خواجه عبدالله انصاری در منازل السّائرین و صدمیدان و ابن عربی در فتوحات مکیّه از جمله‌ی عارفانی هستند که در ارائه‌ی تقسیم بندی برای آداب سلوک پیشگام بوده‌اند. امّا در این میان ابن‌عربی در ارائه‌ی نظر خویش به جوانب و نکات ظریف بیشتری توجّه نموده است و ادب را به دو دسته‌ی متمایز حال و مقام تقسیم کرده و سپس ادب مقام را به چهار دسته‌ی ادب شریعت، ادب خدمت، ادب حق و ادب حقیقت تقسیم نموده و همچنین برای ادب حال نیز تقسیماتی مانند ادب شریعت، ادب در مکان، ادب در زمان، ادب وضعی، ادب احوال، ادب اعداد، ادب خدمت، ادب حق و ادب حقیقت ذکر کرده است.</p> <p dir="RTL">در این مقاله، ابتدا معانی متفاوت ادب بررسی شده و سپس به شرح ادب عارفانه یا صوفیانه پرداخته می‌شود.</p> <p>Correct attitude (<em>Adab</em>) in Sufism and mysticism is to be bound to limitations, and to follow sanctuary of sanctity not violating them. The one who intends to take his spiritual path to God, according to the great sufists and mystics, ought to follow some correct attitudes and rituals that are necessary for his spiritual progress.</p> <p>According to the verse &quot;those who keep limits set by Allah&quot;, and the Prophet&#39;s hadith &quot;God gave me correct attitude, the best correct attitude&quot; the Sufi believe that the correct attitudes of mystical progress have their root in the Quran and prophet Mohammad&#39;s&nbsp; types of deeds. So they defined, classified, and observed those attitudes. In the sufi biographies and mystical writings one can find some conducts and behaviors that show how deeply they were devoted to observe correct attitudes on their mystical journey.&nbsp; The majority of works about mystical correct attitudes available to us today include different definitions and classifications. <em>Kashf-al-Mahjoob</em> (Unveiling the Veiled) by Hajveri, <em>Manzel al Sa&#39;erin</em>(The Stages of the Wayfarer), <em>Sad Maidan</em> (The One Hundred Fields) by Khwaja &#39;Abdullah Ansari, and Ibn &#39;Arabi in <em>Al-Futuhat al-makkiyya</em> (The Meccan Openings) are among the forerunners of the Sufi who classified the correct attitudes. However, Ibn &#39;Arabi gives heed to more details and delicate issues and classifies correct attitudes into two groups: spiritual state attitude (<em>Adab hal</em>) and spiritual station attitude (<em>Adab Maqam</em>). Then, he divides spiritual station attitude into four categories: correct attitude of the law (<em>adab al-shari&#39;a</em>) correct attitude of service (<em>adab al- khidma</em>), correct attitude of right (<em>adab al-haqq</em>) and correct attitude of truth (<em>adab al-haqiqat</em>) . In the same way, he distinguishes different kinds of spiritual station attitudes such as correct attitude of the law, correct attitude in time, correct attitude in place, correct attitude of condition, correct attitude of numbers, correct attitude of service, correct attitude of right, and correct attitude of truth.</p> <p>In this article, various meanings of correct attitude are examined, firstly, and then the Sufi or mystical correct attitude is explained.</p> ادب, سلوک, آداب سلوک, تصوف correct attitude, mystical progress, correct attitude of mystical progress, mysticism 165 204 http://erfaniyat.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-147&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Javad Shams محمّد جواد شمس 1003194753284600341 1003194753284600341 Yes Sofia Zare’Baz Ghal’a صونیا زارع بازقلعه 1003194753284600342 1003194753284600342 No