fa قیاس یا ناز تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align:justify;text-justify:kashida;text-kashida:0%;text-indent:14.2pt;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:13.0pt;">ماجرای ابلیس در تاریخ عرفان و تصوف اسلامی بسیار پرمناقشه و مخاطره‌آمیز است. مسأله‌ی نافرمانیِ او در امر سجده بر آدم همواره موضوع بحث بسیاری از عرفای مسلمان بوده است. گروهی از بزرگان عرفان و تصوف دیدگاهی بر‌خلاف دیدگاه رایج درباره‌ی ابلیس دارند و به دفاع از او و حتی تبرئه‌ی او پرداخته‌اند. در این نوشته، با بهره‌گیری از اَسناد و منابعِ در‌دسترس، تفاوت‌ها و تشابه‌های آراء و افکار دو تن از آنان، مولانا جلال‌الدین بلخی و عین‌القضات همدانی،درباره‌ی ابلیس بررسی می‌شود. نتیجه‌ی این بررسی نشان می‌دهد که عین‌القضات همدانی مبلّغ و گسترش‌دهنده‌ی نظریه‌ی دفاع از ابلیس است و با دلایل عرفانی به تبرئه‌ی او پرداخته و او را مورد احترام و تکریم قرار می‌دهد و در ستایش عمل او (عشق خالص به معبود و برنگشتن از حق و توجه‌نکردن به غیر او) دادِ سخن می‌دهد. در مقابل، مولانا جز در موارد بسیار اندک دیدگاهی متفاوت با او دارد.مولانا در اغلب موارد ابلیس را رانده‌شده‌ی درگاه الهی و دشمن دیرین انسان می‌داند که همواره در پی اغوای آدم و فرزندان اوست</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:13.0pt;">.</span></span></p> <p>Satan adventure in Gnosticism is so disputative. His disobedience in prostrate to Adam is the important topic discussion of Muslem Gnostics. Sam of gnostic eminents have such different opinion towards him, not even defend him but they know him innocent. In this article, we study the view points of two Gnostics: Jalal Al Din Mohamad balkhi (Rumi) and Ein Al-ghozat Hamedani. Results of this study show us that Ein Al-ghozat issues the defence theory of Satan and proves it by Gnosticism causes. In contrast, Rumi has opposite opinion and knows him as exiled from divine court.</p> ابلیس, عین‌القضات همدانی, مولانا جلال‌الدین بلخی Satan, Jalal Al Din Mohamad balkhi (Rumi), Ein Alghozat Hamedani. 188 158 http://erfaniyat.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-207&slc_lang=fa&sid=1 Amene Rostami آمنه رستمی 1003194753284600692 1003194753284600692 Yes Ph.D. Candidate in Persian Language and Literature, Islamic Azad University of Karaj, Karaj, Iran Mohammad Hasan Hasanzade Niri محمدحسن حسن‌زاده نیری 1003194753284600693 1003194753284600693 No Assistant professor in Persian Language and Literature, Islamic Azad University of North Tehran, Tehran, Iran Sara Farzane سارا فرزانه 1003194753284600694 1003194753284600694 No Ph.D. Candidate in Persian Language and Literature, Islamic Azad University of Karaj, Karaj, Iran