fa رویکرد جبر و اختیار در اندیشه‌ عین‌القضات همدانی با تأکید بر «تمهیدات، نامه‌ها، یزدان‌شناخت و لوایح» تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:13.0pt;">مسأله&shy; &laquo;جبر و اختیار&raquo; یا &laquo;حریّت اراده&raquo; در عرض موضوعاتی دیگر چون امامت، خیر و شر، تشبیه و تنزیه و علم خداوند، یکی از مضامین پر بسامدی است که در حوزه&shy; کلام، فلسفه و عرفان اسلامی پیوسته مورد توجه متکلمان، فیلسوفان و عارفان بزرگ اسلامی بوده است؛ چنانکه عین&shy;القضات همدانی، از عارفان بزرگ مکتب خسروانی، این مفهوم را در متون منثور عرفانی فارسی، در دو حوزه&shy; عاشقانه و کلامی- فلسفی مورد بررسی قرار داده و در حوزه&shy; عشق، به جبر مطلق عاشقانه - عارفانه و در حوزه&shy; کلامی- فلسفی، به هر سه مسأله&shy; جبر، اختیار و &laquo;امرٌ َبینَ الاَمرَین&raquo; ملتزم شده و از این رو، دیدگاه او در این خصوص، به نظریه&shy; شیعه و معتزله نزدیک‌تر از نظریه&shy; اشاعره شده است</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:13.0pt;">.</span></span> Determinism and Freewill&rdquo; along with such subjects like: Imamate, wellness and badness, good and evil, simile and transcendent and knowledge of God, is one of the high frequency concepts in theology, philosophy and Islamic mysticism that were assigned comprehensive research. So, this problematic subject is one of the oldest and the most disputable topics that direct theologians, philosophers and great Islamic mystics‟ attention to it over the ages.<br> So, for significance and the extent of &ldquo;determinism and freewill&rdquo; and also unknown dimensions of it, the authors try to study &bdquo;Eyn al-Ghozzat‟s viewpoint - one of the great Islamic mystics of Khosravani‟s school- about &ldquo;determinism and freewill&rdquo; from two dimensions: love and theological-philosophical, in mystical Farsi prose texts. Also figures on to answer this question that in his viewpoint, if the man is in the core of determinism or in the domain of freewill?<br> Outcome of this research shows that &bdquo;Eyn al-Ghozzat in love believes to absolute amorous- mystical determinism, and in mystical-philosophical viewpoint believes to all three subjects: determinism, freewill and &ldquo;Amron Bein al-Amrain&rdquo; (mediocrity, so- so). Hence, his viewpoint is closer to the theory of Mu&#39;tazeleh than Asha&#39;areh. جبر و اختیار, اراده, عرفان, کلام, فلسفه, عین القضات “Determinism and Freewill”, will, mysticism, theology, philosophy, ‘Eyn al-Ghozzat 128 100 http://erfaniyat.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-174-1&slc_lang=fa&sid=1 Morteza Jafari مرتضی جعفری morteza.jafari@gmail.com 10031947532846001034 10031947532846001034 Yes Assistant Professor in Persian Language and Literature, Islamic Azad University of Shiraz, Shiraz, Iran استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز، شیراز، ایران. Farah Niazkar فرح نیازکار fniaz2000@yahoo.com 10031947532846001035 10031947532846001035 No Assistant Professor in Persian Language and Literature, Islamic Azad University of Marvdasht, Marvdasht, Iran استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی،واحد مرودشت،دانشگاه آزاد اسلامی مرودشت، ایران. Valiallah Esmaeilpour ولی اله اسماعیل پور v.esmaeel@gmail.com 10031947532846001036 10031947532846001036 No