fa روشنفکری در تصوف تخصصي Special پژوهشي Research <span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:13.0pt;">روشنفکری سبب ظهور مذاهب و مکاتبی شد که به بشری کردن امور سخت پایبند بودند؛ به گونه ای که احکام انسانی را به جای احکام الهی قرار می دادند و تفسیر تازه ای از دین ارائه می کردند و روشنفکران در آن با ذهن فاعلی خویش، عمل روشنفکری را درمورد دین انجام می دادند. بررسی برخی از جریانهای تصوف نشان می&shy;دهند که آنچه به عنوان جریان روشنفکری غربی و روشنفکری دینی معاصر می&shy;شناسیم، قبل از غرب و ایران معاصر، در تصوف و سرزمینهای اسلامی وجود داشته است. جریاناتی با همان منشأات، انگیزه ها و اهداف که باید آنها را جریان روشنفکری صوفیه نامید. .نیکلسون، تصوف را دین شخصی با خدای شخصی می&shy;داند. بسیاری از تأویلات و برداشتهای ذوقی و خلاقانه از دین، پیدایش فرقه هایی نظیر ملامتیه، قلندریه و اباحتیه، شطحیات صوفیه و ادعاهای مطرح شده در آنها، جدال صوفیه با فقها و تلاش برای ایجاد مکتبی با نظام فکری و اجتماعی مستقل و ...را می</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">‌</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:13.0pt;">توان در قالب جریان روشنفکری صوفیه جای داد و توجیه کرد. در این مقاله فرض بر این است که برخی از مؤلفه ها و جریان های روشنفکری را می توان در میان صوفیه جستجو کرد و هدف ما در این مقاله تطبیق این مؤلفه ها و جریان ها با&nbsp; برخی از مؤلفه ها و جریان</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">‌</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:13.0pt;">ها در تصوف است</span></span></span> Intellectual cause appearance of religions and schools that severely adhere to human-outing affairs. In a way that put human laws instead divine laws and present new comment of religion and intellectuals do action of intellection in it by theirs mind agent about religion. Surveying some of circulations of Sufism represents that we recognize as western intellectual and contemporary religious intellectual, has been commen, before west and contemporary Iran, in Sufism and Islamic lands. Circulations with the same origins, causes and goals that we name intellectual circulation of Sufism. Nicholson names Sufism personal religion with personal god. Some of chimerical interpretations of religion, appearance of factions such as: mlamtyh, quandary and abahtyh, shathyat of Sufis and considered claims in those, controversying Sufis with jurisconsults and effort for creating school with independent system of thought and &hellip; are formed in this circulation. In this paper, it is assumed that some of the components and intellectual currents can be searched in Sufism, and our goal in this article is to adapt these components and flows to some of the components and currents in Sufism. روشنفکری, دین, تصوف intellectual,religion, Sufism 148 129 http://erfaniyat.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-61-4&slc_lang=fa&sid=1 hadi edalatpoor هادی عدالت پور hadiedalatpoor@yahoo.com 10031947532846001037 10031947532846001037 Yes Ph.D. Candidate, Ferdowsi University, Mashhad, Iran. دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی