fa بررسی تطبیقی موضوع جبر و اختیار در اشعار ایلیا ابوماضی، خیام و حافظ تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp; &nbsp; &nbsp;مسألۀ جبر و اختیار از مسائل بسیار کهن است که همواره ذهن انسان را به تأمل فراخوانده‌‌ است. پرسش اساسی آن است که آیا آدمی، دربارۀ اعمال خود مختار است؟ یا آنکه هیچگونه رفتار اختیاری از او سر نمی</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">زند و هر چه انجام می</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">دهد از سر جبر است. در این مقاله که به روش تحلیلی- توصیفی انجام گرفته‌است، در پی آنیم تا موضوع جبر و اختیار را در اشعار خیام</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">حافظ و ایلیا ابوماضی با نگاهی تطبیقی و به روش کتابخانه‌ای بررسی کنیم. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که هاله‌ای از تردید بر جهان‌بینی هر سه شاعر دیده می‌شود؛ اما حافظ نظر آشکاری بر تایید اندیشۀ اختیار</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">گرایانه</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و خیام نیز نظر روشنی بر تصریح اندیشۀ جبرگرایانه دارد و در مورد موضوع &laquo;جبر و اختیار&raquo;</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">،</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> سهم حافظ از خیام و ایلیا ابوماضی بیشتر است که با توجه به اشعری بودن حافظ قابل توجیه است</span></span><span style="letter-spacing:-.15pt;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">.</span></span></span><span style="letter-spacing:-.15pt;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:10.5pt;"></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">&nbsp; &nbsp; &nbsp;The question of determinism is one of the very old issues that has always preoccupied human mind. The key question is whether one is autonomous in one&#39;s actions or they do not have any intentional behavior and that all they do is through deterministic measures. In this descriptive-analytic article, we attempt to examine the issue of determinism and authoritarianism in the poems of Khayyam, Hafez, and IlyaAboumazi comparatively and based on a library method. The results show that Hafez&#39;s contribution to the case of &quot;determinism and will&quot; and &quot;fate and fortune&quot; is greater than those of Khayyam and IlyaAboumadi.</div> جبر, اختیار, خیام, حافظ, ایلیا ابوماضی. Algebra, Cumulative, Khayyam, Hafiz, Ilya Aboumadi 40 67 http://erfaniyat.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1148-1&slc_lang=fa&sid=1 Sharareh Khoshhal Tolazdehi شراره خوشحال طولازدهی khoshhalsharareh6@gmail.com 10031947532846001714 10031947532846001714 Yes Central Tehran Branch, Islamic Azad University. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز Ali Asghar Halabi علی اصغر حلبی Ali.halabi@iauctb.ac.ir 10031947532846001715 10031947532846001715 No Central Tehran Branch, Islamic Azad University. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز.