fa بررسی جایگاه عقل در روش معرفت عرفانی و فلسفی از منظر مولانا و ابن‌سینا تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="text-autospace:none"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">&nbsp; &nbsp; &nbsp;عقل یکی از منابع معرفتی در وجود آدمی و از قوای انسانی است که سبب تمایز میان خیر و شر یا حق و باطل می‌شود. همین امر</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">دانشمندان و عارفان بسیاری را به تأمّل و پرداختن به این مقوله واداشته است و ابن</span></span><span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">&lrm;</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">سینا و مولانا از این جمله&shy;اند. هدف این پژوهش، بررسی ماهیّت عقل، ارتباط آن با عشق و دین، عوامل و موانع رسیدن به کمال عقل و در نهایت پی بردن به وجوه افتراق و اشتراک آن در اندیشۀ استاد فلسفه یعنی ابن‌سینا و استاد عشق یعنی مولاناست. حاصل این جستار که به شیوۀ توصیفی- تحلیلی و بر مبنای مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده، بیانگر این است که اختلاف میان ابن‌سینا و مولوی در مبحث عقل، بیش از اشتراکات&shy;شان است و این بدان دلیل است که استاد فلسفه، عقل را عقل فعّال می‌داند و به عنوان یکی از قوای انسانی و نفسانی بدان می‌نگرد، ولی استاد عشق آن را نخستین آفریده حق تعالی و قلب آدمی را سرچشمۀ آن می‌داند</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span></span></span></span></span></div> <span dir="LTR"></span> <div style="text-align: justify;">&nbsp; &nbsp; &nbsp;Reason is one of the sources of knowledge in human existence and human forces that distinguishes between good and evil or right and wrong. This has led many scientists and mystics to reflect on this issue among whom are Ibn Sina and Rumi. The purpose of this study is to study the nature of reason, its relationship with love and religion, factors and obstacles to reaching the perfection of reason and finally to find its differences and similarities in the thought of the master of philosophy, Ibn Sina and the master of love, Maulana. The results of this research, which has been done in a descriptive-analytical way and based on library resources, shows that the difference between Ibn Sina and Rumi in the subject of intellect is more than their commonalities, and this is because the master of philosophy considers intellect as an active intellect and considers it as one of the human and carnal powers, but the master of love considers it as the first creation of the Almighty and the human heart as its source.<span dir="RTL"></span></div> عقل, عشق, ابن‌سینا, مولوی, عقل فعّال, کمال عقل. intellect, love, Ibn Sina, Rumi, active intellect, perfection of intellect. 116 142 http://erfaniyat.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1192-1&slc_lang=fa&sid=1 nasrin omidi نسرین امیدی 10031947532846001932 10031947532846001932 No of Persian Language and Literature, دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، ایران. Morteza Razaghpour مرتضی رزاق پور morteza.razaghpoor@yahoo.com 10031947532846001933 10031947532846001933 No of Persian Language and Literature , استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، ایران. Siavash Moradi سیاوش مرادی 10031947532846001934 10031947532846001934 Yes of Persian Language and Literature , استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، ایران.