fa تحول شخصیت در نگرش تأویلی تفاسیر عرفانی با تأکید بر قصۀ حضرت ابراهیم(ع) تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:90%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="AR-SA" style="background:white"><span b="" lotus="" style="font-family:">&nbsp; &nbsp; &nbsp;قصه</span></span><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:"> یکی از بهترین و رساترین شیوه‌های‌ بیانی قرآن برای انتقال مفاهیم و تبیین آموزه‌های دینی است. قصه‌های قرآنی نوعی از روایت به‌شمار می‌روند و بسامد بالایی از این روایت‌ها مربوط به مقاطع مختلف زندگی پیامبران است. با توجه به اینکه شخصیت یکی از اصلی‌ترین عناصر روایی است و نیز از آنجا که شخصیت ابراهیم^(ع) پس از موسی^(ع) بیشترین بسامد تکرار در قصص قرآنی را دارد، جستار حاضر براساس منابع کتابخانه‌ای</span> <span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">و با روش توصیفی و تحلیل محتوا به بررسی چگونگی اثرگذاری رویکرد تأویلی چهار تفسیر عرفانیِ حقایق‌التفسیر، لطایف‌الاشارات، کشف‌الاسرار و عده‌الابرار، و روض‌الجنان و روح‌الجنان بر تحول شخصیت ابراهیم^(ع) و شکل‌گیری شخصیت نمادین ایشان پرداخته‌است. نگارندگان نشان داده‌اند قصه حضرت ابراهیم به‌دلیل فراوانیِ رویدادهای پیش‌آمده برای ایشان محمل مناسبی برای بررسی عنصر شخصیت فراهم کرده است. همچنین رویکرد تأویلی تفاسیر عرفانی در تحول ابراهیم^(ع) از شخصیت پیامبری الهی به شخصیتی نمادین کاملاً اثرگذار بوده‌است. در این تفاسیر شخصیت بدل به عاملی پویا و تحول‌پذیر در مسیر روایت شده‌است، به‌طوری‌که در مواجهه با تفسیر آیات مربوطه، ابراهیم^(ع) گاه در قالب سالک و رهرو، گاه در هیئت عاشق و محب پاک</span><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">‌</span><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:">باخته در مقامات عرفانی راه می‌پیماید و در نهایتِ سلوک روحانی‌اش به انس و قرب و شهود حق تعالی نایل می‌شود.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">Story is one of the best and most accessible ways which Qur&#39;an uses for conveying the concepts and explaining its religious teachings. Quranic stories are considered as narrations a large proportion of which is devoted to the lives of the prophets. As character is one of the main elements of a narrative and also, since after Moses, the prophet Ibrahim is the most frequent character in Quranic stories, the present article studies how the application of an exegesis approach to the four famous theosophical interpretations of Haghayegh-ol- Tafsir, Latayef-ol-Esharat, Kashf-ol-Asrar, and Rouz-ol-Jenan can detect the formation of the symbolic character of Ibrahim. The study uses library and documentary sources and conducts a descriptive method based on content analysis. The authors have shown that the exegesis approach has been effectively used in tracing the transformation of Ibrahim from the character of a divine prophet to a symbolic figure in theosophical interpretations written between the first to the sixth century. The element of character in these interpretations becomes a dynamic and evolving factor in the narrative plot line in such a way that about the interpretation of the Quran verses related to Ibrahim, we are sometimes faced with a seeker and sometimes with a traveller on the path where his experiences in spiritual conduct are evolving in the path of progress, that is, approaching the truth. From the point of view of mystic commentators, the frequency of divine afflictions in different stages of Ibrahim&#39;s life should form a perfect model for his followers.</div> قصه ابراهیم(ع), تأویل, تفسیر عرفانی, روایت, شخصیت نمادین. Ibrahim, Exegesis, Theosophical Interpretations, Narration, Symbolic personality, Story. 13 41 http://erfaniyat.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1339-1&slc_lang=fa&sid=1 bahman nozhat بهمن نزهت b.nozhat@urmia.ac.ir 10031947532846001923 10031947532846001923 No urimia universty استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه، ایران. afsaneh rahimian افسانه رحیمیان afsaneh.rahimian@yahoo.com 10031947532846001924 10031947532846001924 Yes urimia universty دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه، ایران.