other تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:95%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:95%"><span b="" lotus="" style="font-family:">چکیده</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:95%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></b></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">مفهوم &quot;انسان کامل&quot; در عرفان اسلامی جایگاهی بنیادین دارد و همواره مورد توجه عارفان بزرگ قرار گرفته است. این مفهوم به‌عنوان غایت سلوک عرفانی و تحقق کمال انسانی، در اندیشه‌ عرفا به شیوه‌های گوناگونی تبیین شده است. در دیدگاه بایزید انسان کامل به ‌عنوان موجودی سلبی و فانی معرفی می‌شود در نگاه حلاج این فنا اتحاد، در بیان شبلی او مجذوب الهی و در خرقانی خادم خلق بودن در عرصه اجتماع است. این تحول در عرفان ابوسعید به نقطه‌ای رسید که انسان کامل را نه در ریاضت، بلکه در عشق، شادی و سماع تعریف کرد</span></span><span dir="LTR" iranyekan="" style="font-family:"><span style="color:black">.</span></span><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black"> روش تحقیق این مقاله توصیفی-تحلیلی است و با بهره‌گیری از منابع دست اول عرفانی، به واکاوی تطبیقی اندیشه‌های این عارفان در باب انسان کامل پرداخته می‌شود. مفهوم انسان کامل در سیر تطور عرفان اسلامی، از تجربیات شخصی عارفانه تا نظام‌های نظری گسترده تحول یافته و هر یک از این عارفان، بسته به سنت فکری و مکاشفات خویش، قرائتی متمایز از آن ارائه داده‌اند. نتایج این پژوهش حکایت می</span></span><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">‌</span></span><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">کند در عین وجود تفاوت‌های ظاهری در تبیین انسان کامل، تمامی این اندیشه‌ها به‌طور مشترک بر ارتباط نزدیک انسان کامل با حقیقت الهی و نقش او در تکامل روح انسانی تأکید دارند</span></span><span b="" lang="FA" lotus="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.1pt">.</span></span><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.1pt"></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The concept of the &quot;Perfect Human&quot; (al-Insān al-Kāmil) holds a fundamental position in Islamic mysticism and has always been a focus for great mystics. As the ultimate goal of the mystical path and the realization of human perfection, this concept has been explained in various ways by mystics. In Bayazid&#39;s view, the Perfect Human is introduced as a self-negated and annihilated being; in Hallaj&#39;s perspective, this annihilation is union; in Shibli&#39;s expression, he is divinely enthralled; and in Kharaqani&#39;s, it is serving the people within society. This evolution in the mysticism of Abu Sa&#39;id reached a point where the Perfect Human was defined not through asceticism, but through love, joy, and mystical audition (Sama&#39;). The research method of this article is descriptive-analytical, and by utilizing primary mystical sources, it conducts a comparative analysis of these mystics&#39; thoughts on the Perfect Human. The concept of the Perfect Human in the evolution of Islamic mysticism has developed from personal mystical experiences to extensive theoretical systems, and each of these mystics, according to their intellectual tradition and personal revelations, has offered a distinct interpretation of it. The results of this research indicate that, despite apparent differences in explaining the Perfect Human, all these thoughts commonly emphasize the Perfect Human&#39;s close connection to the divine truth and his role in the spiritual evolution of the human soul.</span></span></span></span><br> &nbsp; انسان کامل, بایزید بسطامی, ابوبکر شبلی, ابوالحسن خرقانی, ابوسعید ابوالخیر, حسین بن منصور حلاج Perfect Human, Bayazid Bastami, Abu Bakr Shibli, Abolhasan Kharaqani, Abu Sa'id Abi'l-Khayr, Husayn ibn Mansur al-Hallaj. 64 84 http://erfaniyat.iauh.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1195-5&slc_lang=other&sid=1